Category: Suren Surenyants

Եթե արտաքին քաղաքականությունը կառուցվել է սխալ աշխարհաքաղաքական հաշվարկների վրա և եթե այդ հաշվարկները այսօր ակնհայտորեն բախվում են տարածաշրջանային նոր իրականությանը, ապա այդ սխալների քաղաքական հետևանքները անխուսափելիորեն արտահայտվելու են նաև ներքաղաքական գործընթացներում։
Ուստի առաջիկա ընտրությունները կարող են դառնալ հանրային արձագանք Փաշինյանի ռազմավարական սխալ հաշվարկներին, որոնք այսօր ավելի ակնհայտ են դառնում տարածաշրջանային արագ փոփոխվող իրականության պայմաններում։
Այս առումով՝ Փաշինյանի իշխանության հեռացումը կարող է արտաքին քաղաքական շանս դառնալ Հայաստանի համար:

⚡️⚡️⚡️TRIPP-ի փուչիկը պայթում է, Փաշինյանի հաշվարկը՝ նույնպես
Մերձավոր Արևելքում ծավալվող ռազմական զարգացումները ոչ միայն փոխում են տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցությունը, այլ նաև փլուզում են քաղաքական այն նարատիվները, որոնք վերջին տարիներին ներկայացվում էին որպես տարածաշրջանի անխուսափելի ապագա։ Այդ նարատիվներից մեկը Հայաստանում կառուցվել էր «խաղաղության դարաշրջանի» գաղափարի շուրջ, որի տնտեսական և քաղաքական հիմնավորումը ներկայացվում էր օգոստոսի 8-ի պայմանավորվածությունների և TRIPP նախագծի միջոցով։
Այս քննարկումների ֆոնին ուշագրավ են Լիհայի համալսարանի պրոֆեսոր Արման Գրիգորյանի գնահատականները, որոնք նա հնչեցրել է «Առավոտ» օրաթերթին տված հարցազրույցում։ Գրիգորյանի կարծիքով՝ ԱՄՆ-Իսրայել տանդեմը ռազմավարական առումով տանուլ է տալիս Իրանի դեմ պատերազմը, և նրանց հնարավորությունները սահմանափակվում են առավելագույնը իրանական քաղաքների լայնածավալ բարբարոսական ռմբակոծությամբ կամ նույնիսկ միջուկային սպառնալիքով։ Այս գնահատականն ընդգծում է մեկ կարևոր իրողություն՝ տարածաշրջանը մտնում է երկարատև և վտանգավոր անկայունության փուլ։
Երբ տարածաշրջանը տեղափոխվում է ուժային մրցակցության տրամաբանության մեջ, երկրորդ պլան են մղվում տնտեսական նախագծերը և հաղորդակցային միջանցքների շուրջ կառուցված ռազմավարությունները։ Առաջնային են դառնում անվտանգային հաշվարկները, ուժերի հարաբերակցությունը և մեծ տերությունների մրցակցությունը։
Այս համատեքստում անխուսափելիորեն հարցականի տակ է հայտնվում նաև TRIPP-ի նախագիծը, որը վերջին ամիսներին ներկայացվում էր որպես տարածաշրջանի տնտեսական անվտանգային ապագայի առանցքային նախաձեռնություններից մեկը։ Իրանի շուրջ ստեղծված ռազմական լարվածությունը փաստացի մղել է այս նախագիծը անորոշության և մշուշի մեջ։ Այն, ինչ ներկայացվում էր որպես տարածաշրջանային համագործակցության և տնտեսական ինտեգրման հեռանկար, այժմ կախված է ռազմական էսկալացիայի, մեծ տերությունների մրցակցության և աշխարհաքաղաքական վերադասավորումների տրամաբանությունից։
Սակայն խնդիրը միայն մեկ նախագծի ճակատագիրը չէ։ Խնդիրը շատ ավելի խորն է և վերաբերում է Հայաստանի արտաքին քաղաքական հաշվարկների տրամաբանությանը։ Վերջին տարիներին Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը իր արտաքին քաղաքականությունն ու ռազմավարական հաշվարկները կառուցել էր այն ենթադրության վրա, որ տարածաշրջանը շարժվում է դեպի կայունացում, և որ արևմտյան քաղաքական ու տնտեսական նախաձեռնությունները կարող են դառնալ Հայաստանի անվտանգության և զարգացման հիմնական հենարանը։
Փաստացի իշխանությունը իր բոլոր խաղադրույքները դրել էր արևմտյան ուղղության վրա՝ փորձելով Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը կառուցել միակողմանի աշխարհաքաղաքական վեկտորի վրա։ Այս քաղաքականությունը ներկայացվում էր որպես խաղաղության և զարգացման միակ ճանապարհը՝ ենթադրելով, որ արևմտյան աջակցությունը և տնտեսական նախագծերը կարող են փոխարինել ավանդական անվտանգային հավասարակշռությանը։
Սակայն Իրանի շուրջ զարգացող իրադարձությունները ցույց են տալիս, թե որքան փխրուն կարող են լինել նման հաշվարկները։ Տարածաշրջանը մտնում է մեծ տերությունների մրցակցության և ուժային քաղաքականության նոր փուլ, որտեղ աշխարհաքաղաքական հավասարակշռությունը կարող է արագ փոխվել։
Այս պայմաններում առավել տեսանելի է դառնում այն ռիսկը, որը ստեղծվում է, երբ պետությունը իր ամբողջ ռազմավարությունը կառուցում է մեկ աշխարհաքաղաքական ուղղության վրա։ Երբ բոլոր խաղադրույքները դրվում են մեկ կենտրոնի վրա, ցանկացած արտաքին ցնցում կարող է ոչ միայն խարխլել այդ ռազմավարությունը, այլ նաև ստեղծել նոր անվտանգային և քաղաքական խնդիրներ։
Փոքր պետությունների համար արտաքին քաղաքականության դասական կանոններից մեկը միշտ եղել է հավասարակշռության քաղաքականությունը՝ տարբեր ուժային կենտրոնների միջև հարաբերությունների պահպանման միջոցով։ Երբ այդ հավասարակշռությունը խախտվում է և արտաքին քաղաքականությունը դառնում է միակողմանի, պետությունը դառնում է ավելի խոցելի արտաքին ճգնաժամերի և աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների նկատմամբ։
Այս ֆոնին հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունները ստանում են լրացուցիչ քաղաքական նշանակություն։ Դրանք դառնում են նաև գնահատական այն լուզեր ռազմավարական ուղղությանը, որը վերջին տարիներին ձևավորել է Հայաստանի արտաքին քաղաքական ուղղությունը։
Շարունակվությունը՝ ներքևում

Հարցազրույց 168TV-ին
https://youtu.be/nI6cEoiFky4?si=U2GmV4EpC_O0Sy92

Հարցազրույց LiveNews-ին
https://www.youtube.com/live/JMcaGIdDDMc?si=rhgrSBVKgt735Bv3

Քննարկում «Առաջարկ Հայաստանին» նախագծում
https://youtu.be/lR18PQAWZM4?si=_qVA3M4ljR9TNOqb

💣Կմիանա՞ արդյոք Ադրբեջանը Իրանի դեմ պատերազմին
Վերջին օրերի դրամատիկ զարգացումները կրկին ակտիվացրել են քննարկումները այն հարցի շուրջ, թե արդյոք Ադրբեջանը կարող է միանալ Իրանի դեմ հնարավոր ռազմական կամ քաղաքական արշավին։ Թեև նման սցենարը տեսականորեն հնարավոր է, ներկայիս պայմաններում դրա հավանականությունը մեծ չէ։
Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականությունը վերջին երկու տասնամյակներում կառուցվել է առավելապես սառը հաշվարկի և պրագմատիզմի վրա։ Բաքուն սովորաբար խուսափում է մեծ պատերազմների մեջ անմիջական ներգրավումից, եթե դրանց ելքը նախապես կանխորոշված չէ։ Այդ քաղաքական վարքագիծը ձևավորվել է հատկապես այն փուլում, երբ Ադրբեջանը փորձում էր նվազագույնի հասցնել ռազմաքաղաքական ռիսկերը և առավելագույն օգուտ քաղել մեծ տերությունների հակադրություններից։
Այս տրամաբանությունից ելնելով՝ Իրանի դեմ բաց ռազմական մասնակցությունը Բաքվի համար չափազանց վտանգավոր քայլ կլինի այնքան ժամանակ, քանի դեռ Իրանը պահպանում է պետական կառավարման կայունությունը և կարողանում է դիմակայել արտաքին ճնշմանը։
Իրանը տարածաշրջանի ամենահզոր պետություններից մեկն է՝ ինչպես ռազմական, այնպես էլ աշխարհաքաղաքական ներուժի տեսանկյունից։ Եթե Ադրբեջանը բացահայտ ներգրավվի Իրանի դեմ գործողություններին, Թեհրանը կարող է պատասխանել ոչ միայն ռազմական, այլև քաղաքական և հիբրիդային մեթոդներով՝ լուրջ խնդիրներ ստեղծելով Ադրբեջանի ներսում և նրա սահմանների երկայնքով։
Կարևոր հանգամանք է նաև Իրանի ներսում բնակվող բազմամիլիոնանոց ադրբեջանական համայնքը։ Թեև Բաքվում որոշ շրջանակներ երբեմն այդ գործոնը դիտարկում են որպես ազդեցության պոտենցիալ լծակ, իրականում այն կարող է նաև հակառակ ազդեցությունն ունենալ։ Բաց ռազմական հակամարտության պայմաններում Իրանը կարող է խստորեն վերահսկել այդ տարածաշրջանները և ամբողջությամբ փակել բոլոր այն ուղիները, որոնց միջոցով Ադրբեջանը կարող էր որևէ ազդեցություն ունենալ այնտեղ։ Այդ դեպքում կարճաժամկետ ռազմական հաշվարկը կարող է վերածվել երկարաժամկետ ռազմավարական կորստի։
Ադրբեջանի հնարավոր որոշման վրա էական ազդեցություն կունենա նաև Թուրքիայի դիրքորոշումը։ Անկարան և Թեհրանը, թեև մրցակիցներ են տարածաշրջանային ազդեցության համար, միաժամանակ հանդիսանում են Մերձավոր Արևելքի ուժային հավասարակշռության կարևոր տարրեր։ Իրանի հնարավոր քայքայումը կարող է առաջացնել այնպիսի զարգացումներ, որոնք չեն բխի Թուրքիայի շահերից․ մասնավորապես՝ քրդական գործոնի ուժեղացում և Իսրայելի ազդեցության զգալի աճ տարածաշրջանում։ Այդ պատճառով Անկարան դժվար թե աջակցի այնպիսի սցենարի, որը կհանգեցնի Իրանի ամբողջական ապակայունացմանը։ Առանց Թուրքիայի հստակ քաղաքական աջակցության Ադրբեջանը հազիվ թե գնա Իրանի դեմ բաց ռազմական ներգրավման։
Միաժամանակ պետք է հաշվի առնել նաև Ադրբեջանի սերտ հարաբերությունները Իսրայելի հետ։ Վերջին տարիներին Բաքուն դարձել է Իսրայելի կարևոր գործընկերներից մեկը՝ հատկապես անվտանգության և էներգետիկ ոլորտներում։ Այդ համագործակցությունը կարող է ստեղծել որոշակի գործնական ձևաչափեր Իրանի դեմ գործողությունների շրջանակում, սակայն դա դեռ չի նշանակում, որ Ադրբեջանը պատրաստ է անմիջական ռազմական մասնակցության։ Ավելի հավանական է սահմանափակ և անուղղակի աջակցությունը՝ հետախուզական կամ ենթակառուցվածքային մակարդակում։

Սիրելի՛ կանայք,
Ջերմորեն շնորհավորում եմ ձեզ Մարտի 8-ի՝ Կանանց միջազգային օրվա առթիվ։ 🌷
Այս օրը գեղեցիկ առիթ է՝ շնորհակալություն հայտնելու ձեր սիրո, հոգատարության և այն ուժի համար, որով դուք պահում եք ընտանիքները, դաստիարակում սերունդներ և ջերմություն եք բերում մեր հասարակական կյանք։
Կինը կյանքի շարունակության խորհրդանիշն է, արժանապատվության, համբերության և խոհեմության մարմնավորում։ Ձեր ներկայությունը մեր աշխարհը դարձնում է ավելի մարդասիրական, ավելի բարի և ավելի հավասարակշռված։
Թող ձեր կյանքում միշտ շատ լինեն սեր, հարգանք, առողջություն և խաղաղություն։ Թող ձեր երազանքները իրականանան, իսկ ձեր ժպիտը միշտ լուսավորի մեր օրերը։
Շնորհավոր Մարտի 8։ 🌹

❗️❗️❗️Հունիսի 7․ «հեղափոխության» շարունակությո՞ւն, թե իշխանության դատավճիռ
Գյումրիում անցկացված ներկուսակցական քարոզարշավի ընթացքում Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում տեղի է ունենալու «Հեղափոխություն 3»։ Նրա մեկնաբանությամբ՝ 2018 թվականի ընտրություններով տեղի ունեցավ ներքաղաքական հեղափոխություն, 2021 թվականի ընտրություններով ժողովուրդը հաստատեց սոցիալ-հոգեբանական և մտածողության փոփոխությունը, իսկ 2026 թվականի հունիսի 7-ի ընտրությունները պետք է դառնան պատմաքաղաքական հեղափոխություն, որը Հայաստանը կբերի «գոյատևման քաղաքականությունից» դեպի «զարգացման հարատև պետության» փուլ։
Միաժամանակ Փաշինյանն իր թիմի համար սահմանել է նաև կոնկրետ քաղաքական նպատակ՝ 65 տոկոսի արդյունքի նշաձող։
Եթե վերջին տարիների քաղաքական գործընթացները դիտարկենք ոչ թե իշխանության ներկայացրած նարատիվով, այլ դրանց իրական հետևանքների տրամաբանությամբ, ապա պատկերը էականորեն փոխվում է։
2018 թ-ի իշխանափոխությունը ավարտվեց Հայաստանի համար ամենածանր անվտանգային ճգնաժամով՝ 44-օրյա պատերազմով և դրա հետևանքով արձանագրված ծանր պարտությամբ։ 2021 թ-ի արտահերթ ընտրություններում նույն իշխանության վերարտադրությունը տեղի ունեցավ արդեն պատերազմից հետո և հանգեցրեց Արցախի կորստին։
Այս տրամաբանության շարունակության դեպքում 2026 թ-ի ընտրություններում կոնին դրված է Հայաստանի ճակատագիրը:
Հատկանշական է նաև Փաշինյանի կողմից հրապարակային հնչեցված 65 տոկոսի նշաձողը։ Նման բարձր արդյունքի մասին հայտարարությունները հաճախ կիրառվում են որպես քարոզչական տեխնոլոգիա՝ սեփական կողմնակիցներին մոբիլիզացնելու և «անխուսափելի հաղթանակի» մթնոլորտ ձևավորելու նպատակով։ Սակայն ներկայումս հրապարակված որևէ սոցիոլոգիական ուսումնասիրություն չի հուշում, որ գործող իշխանությունը կարող է ստանալ նման արդյունք, առավել ևս՝ 65 տոկոս։
Այս պայմաններում նման թվի հրապարակային շրջանառությունը կարող է ընկալվել որպես նախապես ձևակերպված քաղաքական պատվեր, որը հետագայում փորձ է արվելու ներկայացնել որպես ընտրությունների արդյունք։
Առաջիկա ընտրությունների իրական ինտրիգը, սակայն, կարող է պայմանավորված լինել մեկ այլ կարևոր գործոնով՝ ընտրողների մասնակցությամբ։ Քաղաքական փորձը ցույց է տալիս, որ վարչական ռեսուրսը առավել արդյունավետ է գործում հատկապես ցածր մասնակցության պայմաններում։ Մինչդեռ բարձր մասնակցությունը նվազեցնում է այդ ազդեցությունը և ավելի մեծ դեր է տալիս քաղաքացիների իրական ընտրությանը։
Եթե հունիսի 7-ին ընտրատեղամասեր գնա ավելի քան 1 միլիոն 300 հազար ընտրող կամ ընտրողների շուրջ 55 տոկոսը, ապա ընտրությունների արդյունքը մեծապես կախված կլինի ոչ թե իշխանության վարչական լծակներից, այլ հասարակության իրական քաղաքական որոշումից։
Այդ դեպքում հունիսի 7-ը կարող է դառնալ ոչ թե հերթական «հեղափոխության» մասին հայտարարությունների, այլ իշխանության նկատմամբ հանրային դատավճռի օր։
Ընտրությունների իրական ինտրիգն այն է, թե քանի քաղաքացի կհասնի ընտրատեղամաս և կարտահայտի իր քաղաքական կամքը։
Եվ հենց այդ ընտրությունն է որոշելու՝ հունիսի 7-ը լինելու է «հեղափոխության» շարունակությո՞ւն, թե՞ իշխանության դատավճիռ։

⚡️⚡️⚡️TRIPP․ վստահության ճգնաժամ և անորոշ հեռանկար
Միջազգային հանրապետական ինստիտուտի կողմից անցկացված վերջին հարցումը բացահայտում է մի կարևոր իրողություն․ հայաստանյան հասարակության մեջ չկա վստահություն TRIPP նախագծի՝ այսպես կոչված «Թրամփի ուղու» նկատմամբ։
Թեև իշխանությունը վերջին ամիսներին փորձում է այն ներկայացնել որպես տարածաշրջանային խաղաղության, Հայաստանի ապաշրջափակման և նույնիսկ պետականության պահպանման կարևոր գործիք, հանրային տրամադրությունները ցույց են տալիս բոլորովին այլ պատկեր։
Հարցման տվյալներով՝ հարցվածների 34 տոկոսը կտրականապես դեմ է TRIPP-ի իրականացմանը, ևս 13 տոկոսը՝ մասամբ է դեմ։ Միաժամանակ նախագծին լիովին աջակցում է հարցվածների 24 տոկոսը, իսկ 20 տոկոսը՝ մասամբ։ Այս թվերը փաստում են, որ հասարակության մեջ չկա վստահ և կայուն կոնսենսուս այս նախաձեռնության շուրջ։ Ավելին, զգուշավոր կամ բացասական վերաբերմունքը գերակշռում է։
Սա նշանակում է, որ հասարակության զգալի հատվածը չի ընդունում իշխանության այն պնդումը, թե TRIPP-ը ինքնին ապահովելու է խաղաղություն, Հայաստանի պետականության կայունություն կամ տարածաշրջանային հաղորդակցությունների իրական ապաշրջափակում։ Այս անվստահությունը ունի նաև ավելի խորքային պատճառներ։ TRIPP-ը հայկական ռազմավարական մտածողության արդյունք չէ։ Այն ձևավորվել է մեծ տերությունների աշխարհաքաղաքական հաշվարկների շրջանակում, որտեղ Հայաստանը հանդես է գալիս որպես տարածք, որի միջոցով փորձ է արվում իրականացնել տարածաշրջանային կոմունիկացիոն և քաղաքական նախագծեր։ Այդ պատճառով հասարակության մեջ ձևավորվում է ինտուիտիվ զգացողություն, որ նախաձեռնությունը ավելի շատ ծառայում է արտաքին խաղացողների շահերին, քան Հայաստանի երկարաժամկետ ռազմավարական նպատակներին։
Միաժամանակ նախագծի ապագան կախված է ոչ միայն Հայաստանի ներքաղաքական քննարկումներից, այլ նաև տարածաշրջանում արագ զարգացող աշխարհաքաղաքական գործընթացներից։ Իրանի շուրջ աճող լարվածությունը և ռազմական էսկալացիայի մեծացման հավանականությունը արդեն իսկ TRIPP-ի հեռանկարը դարձնում են առավել անորոշ։
Եթե ԱՄՆ-ն և Իսրայելը կարողանան ռազմավարական հաջողություն արձանագրել և Իրանում ձևավորվի Վաշինգտոնի և Թել Ավիիվի համար ավելի լոյալ իշխանություն, տարածաշրջանային կոմունիկացիոն նախագծերի ամբողջ տրամաբանությունը կարող է վերանայվել։ Այդ դեպքում TRIPP-ի ներկայիս աշխարհաքաղաքական նշանակությունը կարող է նվազել, քանի որ Իրանի գործոնը՝ որպես տարածաշրջանային հակակշիռ, էականորեն կթուլանա։
Եթե հակառակը՝ Իրանը կարողանա դիմակայել արտաքին ճնշմանը և պահպանել իր ռազմավարական դիրքերը, ապա ԱՄՆ-ը դժվար թե կարողանա ապահովել այնպիսի քաղաքական և անվտանգության երաշխիքներ, որոնք անհրաժեշտ են նման նախագծերի կայուն իրականացման համար։ Այդ դեպքում TRIPP-ը կարող է մնալ քաղաքական հայտարարությունների և դիվանագիտական քննարկումների մակարդակում։
Սակայն այս անորոշությունը ունի նաև անվտանգային հետևանքներ Հայաստանի համար։ Եթե տարածաշրջանային կոմունիկացիոն նախագծերը երկար ժամանակ մնում են կասեցված կամ կախված վիճակում, մեծանում է հավանականությունը, որ Ադրբեջանը փորձի իր օրակարգը առաջ մղել ոչ թե բանակցությունների, այլ ուժային ճնշման միջոցով։ Վերջին տարիների փորձը ցույց է տալիս, որ Բաքուն իր ռազմավարական նպատակների առաջմղման համար մշտապես օգտագործում է ռազմական գերակայության գործոնը։
Այս պայմաններում TRIPP-ի ճակատագիրը կարող է որոշվել ոչ այնքան Երևանի կամ նույնիսկ Բաքվի որոշումներով, որքան այն լայն աշխարհաքաղաքական մրցակցության արդյունքում, որն այսօր ձևավորում է ամբողջ Մերձավոր Արևելքի և Հարավային Կովկասի ապագան։

Ելույթ խաղաղության մոդելներին նվիրված պանելային քննարկմանը:
https://youtu.be/RnBi-DpZLIE?si=9I0TSUYlNwWRpVdC