Category: Suren Surenyants

ԻԻՀ գերագույն հոգևոր առաջնորդ այաթոլլա Ալի Խամենեին սպանված է Միացյալ Նահանգների և Իսրայելի հասցրած հարվածներից հետո:
Արդյո՞ք սա նշանակում է՝ ռեժիմի փոփոխություն Իրանում:
Չեմ կարծում:
Իմ յութուբյան արձագանքը դիտեք ժամը 22:30-ին:
https://youtu.be/mMdHtdZY8CM?si=4HP_xQQO95BuCIRK

🔴Աշխարհ՝ առանց կանոնների
ԻԻՀ գերագույն հոգևոր առաջնորդ այաթոլլա Ալի Խամենեին սպանված է Միացյալ Նահանգների և Իսրայելի հասցրած հարվածներից հետո:
Երկու ամիս առաջ էլ, ԱՄՆ-ն՝ ռազմական գործողության միջոցով, առևանգեց Վենեսուելայի նախագահ Նիկոլաս Մադուրոյին:
Այս զարգացումները փաստում են, որ միջազգային հարաբերությունները մտել են համակարգային քայքայման փուլ։ Ինքնիշխան պետությունների բարձրագույն ղեկավարների դեմ ուղղված գործողությունները, իրականացված առանց ՄԱԿ-ի մանդատի և միջազգային իրավունքի որևէ համընդհանուր ընթացակարգի, այլևս չեն ընկալվում որպես արտառոց բացառություններ։ Դրանք աստիճանաբար ձևավորվում են որպես քաղաքական գործիք՝ ուժի բաց և գռեհիկ կիրառման տրամաբանության շրջանակում։
Այս իրողությունը վկայում է, որ միջազգային իրավունքը և այն մարմինները, որոնք կոչված էին երաշխավորելու դրա պահպանումը, փաստացի դադարել են գործել որպես իրական զսպող մեխանիզմներ։ ՄԱԿ-ը, միջազգային դատարանները և բազմակողմ կառույցները հիմնականում սահմանափակվում են հայտարարություններով՝ չկարողանալով դրանք վերածել պարտադիր հետևանքների։ Իրավունքը պահպանվում է ձևական մակարդակում, մինչդեռ ուժի կիրառումը վերածվում է գործնական քաղաքականության։
Պետության ղեկավարի դեմ ուղղված գործողությունը որակապես այլ հարթության վրա է տեղափոխում հակամարտությունը։ Այստեղ այլևս խոսքը ինքնիշխան պետության իշխանության ֆիզիկական կամ քաղաքական չեզոքացման մասին է։
Երբ նման գործողություններին չի հաջորդում համարժեք միջազգային արձագանք, դա համարժեք է տեղի ունեցածի լեգիտիմացման։
Այս պայմաններում ձևավորվել է դառը, բայց ակնհայտ իրականություն․ միջազգային հարաբերություններում միակ գործնական զսպիչ գործոնը դարձել է միջուկային զենքի առկայությունը։ Միջուկային կարողություն ունեցող պետությունները ստանում են փաստացի անձեռնմխելիության որոշակի աստիճան՝ անկախ իրենց քաղաքական վարքագծից։ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի քաղաքականությունը դա հստակ ցույց տվեց․ որքան էլ կոշտ լիներ հռետորաբանությունը, Վաշինգտոնը խուսափում է ուղիղ ռազմական բախումից Հյուսիսային Կորեաի հետ՝ գիտակցելով միջուկային էսկալացիայի հետևանքները։ Նույն տրամաբանությամբ Միացյալ Նահանգները ստիպված է բանակցել Ռուսաստանի և Չինաստանի հետ՝ որպես ռազմավարական հավասար գործընկերների, քանի որ այդ երկրները միջուկային գերտերություններ են։
Այսպիսով, ձևավորվում է աշխարհակարգ, որտեղ պետությունները փաստացի բաժանվում են երկու խմբի՝ միջուկային վահան ունեցողներ և միջուկային վահան չունեցողներ։ Վերջինների ինքնիշխանությունը դառնում է հարաբերական, իսկ անվտանգությունը՝ պայմանական։
Այս դեգրադացիան առավել վտանգավոր է փոքր և միջին պետությունների համար։ Այն երկրները, որոնց անվտանգությունը կառուցված էր իրավական մեխանիզմների, միջնորդությունների և բազմակողմ համակարգի վրա, հայտնվում են խոցելի դիրքում։ Երբ կանոնները չեն գործում, ուժի հարաբերակցությունն է որոշում պետության անվտանգությունը, իսկ սուվերենությունը կախված է արտաքին խաղացողների քաղաքական հաշվարկներից։
Երբ միակ իրական «կարմիր գիծը» միջուկային զենքն է, աշխարհում հաստատվում է վտանգավոր ստատուս-քվո, որտեղ խաղաղությունը պահվում է ոչ թե կանոններով, այլ փոխադարձ վախով։
Միաժամանակ, այս իրավիճակը կարող է խթան հանդիսանալ միջուկային սպառազինության տարածմանը։ Եթե միակ «կարմիր գիծը» միջուկային զենքն է, ապա շատ պետություններ կարող են եզրակացնել, որ պետք է ձգտեն դրան (օրինակ՝ Սաուդյան Արաբիան, Թուրքիան կամ Եգիպտոսը կարող են արագացնել ծրագրերը)։ Սա կհանգեցնի նոր էսկալացիայի և անկայունության։

Անցած անգամ, երբ պետք է հերթապահեի «Իմնեմնիմի» պոդքաստում, աննախադեպ իրադարձություն տեղի ունեցավ՝ քրեական գործ հարուցվեց Վեհափառի Հայրապետի դեմ:
Այսօրվա պատմականությունը, ցավոք՝ սպառնալից մարտահրավերներով, նույնպես երաշխավորված է. առավոտյան ԱՄՆ-ն և Իսրայելն, ըստ էության, պատերազմ են սկսել Իրանի դեմ:
Ինչևէ, ժամը 22-ից հետևեք հետաքրքիր և դրամատիկ եթերի:
https://www.youtube.com/live/51GwLWfAD9U?si=E7JzgA0vGfkKnQRQ

⚡️⚡️⚡️Տարածաշրջանը այրվում է, իսկ Փաշինյանը «զառ է գլորում»
Տարածաշրջանն արագորեն սահում է լայնածավալ պատերազմի եզրագիծ։ Իրանի շուրջ ծավալվող ռազմական գործողությունները և էսկալացիայի բարձր հավանականությունը կանխատեսելի էին՝ հատկապես ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հրապարակային դժգոհությունից հետո, երբ նա անբավարար գնահատեց Վաշինգտոնի ու Թեհրանի միջև ընթացող անուղղակի բանակցությունների արդյունքները։ Այդ հայտարարությունը, ըստ էության, վերջնական ազդարարեց դիվանագիտական գործընթացի փակուղին և ուժային սցենարների վերադարձը օրակարգի առաջին պլան։
Հայաստանի համար նման զարգացումներն ունեն գոյաբանական նշանակություն։ Տարածաշրջանային մեծ պատերազմը անմիջական ու երկարաժամկետ ազդեցություն է գործելու մեր երկրի անվտանգային միջավայրի, հաղորդակցության ուղիների, էներգետիկ կայունության, միգրացիոն հոսքերի և ընդհանուր ռազմավարական հավասարակշռության վրա։
Այս պայմաններում պետության բարձրագույն ղեկավարությունից պահանջվում է առավելագույն քաղաքական կենտրոնացում, սառը հաշվարկ և ճգնաժամային կառավարման խիստ ռեժիմ։
Սակայն իրականությունը ցույց է տալիս հակառակը։ Հայաստանի ղեկավարությունը՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ, շարունակում է գործել ներքաղաքական քարոզարշավի տրամաբանությամբ՝ արտաքին գոյաբանական սպառնալիքների ֆոնին ցուցաբերելով անփույթ և թեթևամիտ վարքագիծ։ Երբ տարածաշրջանը բառացիորեն այրվում է, իշխանության արձագանքը հստակ փոխանցում է պետական անլրջության և իրավիճակի թերագնահատման ազդակ՝ և՛ սեփական հասարակությանը, և՛ արտաքին դերակատարներին։
Այս պայմաններում խնդիրը սահմանակից պատերազմով չի սահմանափակվում։ Ավելի խորն ու վտանգավոր է այն հանգամանքը, որ իշխանության քաղաքական թեթևսոլիկությունն ինքնին վերածվում է ազգային անվտանգության ուղղակի սպառնալիքի։
Երբ պետությունը կանգնած է գոյաբանական մարտահրավերների առաջ, սակայն ղեկավարությունը չի անցնում արտակարգ պատասխանատվության և պետական լրջության ռեժիմի, արտաքին վտանգները բազմապատկվում են ներքին անգործությամբ։
Հենց սա է այսօր Հայաստանի գլխավոր ռիսկը՝ պատերազմին դիմակայել ոչ թե պետական մտածողությամբ և ինստիտուցիոնալ պատասխանատվությամբ, այլ «զառ գլորելու» տրամաբանությամբ։

Բանավեճ FactorTV-ում
https://youtu.be/W3raHG5d7jQ?si=BTyGpl4KFkg66ktI

Ճեպազրույց լրագրողների հետ
https://youtu.be/PZcqZx2WVzY?si=ZSkiEdTeLSwLTw4D

Խաղաղության այն մոդելը, որն այսօր ընկած է հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման հիմքում, բերելու է մեր պետականության կոլապսին: Իմ ու Հայկ Նահապետյանի այսօրվա խոսքը նաև այդ մասին է:
https://www.youtube.com/live/lKFre3jcVr4?si=aFqJhNk9OK33CH9O

Հարցազրույց ArmLurTV-ին
https://youtu.be/vDlqc515fNE?si=fvZSGRnWblyWg31X

Երաշխավորված խաղաղություն․ վերջ կեղծ երկընտրանքին
Առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունները գործող իշխանությունը փորձում է ներկայացնել որպես պատերազմ–խաղաղություն կեղծ երկընտրանք։ Սա ոչ միայն իրականության խեղաթյուրում է, այլև գիտակցված քաղաքական մանիպուլյացիա՝ նպատակ ունենալով վախի մթնոլորտում փակել բովանդակային քննարկումը և հասարակությանը զրկել ընտրության իրական հնարավորությունից։
Իրականում Հայաստանի առաջ կանգնած է ոչ թե խաղաղության և պատերազմի, այլ խաղաղության տարբեր մոդելների ընտրության հարցը։
Այսօր մեզ առաջարկվում է խաղաղության մի ձևաչափ, որը կառուցված է միակողմանի զիջումների, ուժի մշտական սպառնալիքի և «խաղաղություն» բառի ներքո նոր պահանջների ընդունման վրա։ Այս մոտեցումը ծնում է նոր ճգնաժամերի ռիսկ։
Այս պայմաններում «Երաշխավորված խաղաղություն» գաղափարը դառնում է սկզբունքային քաղաքական այլընտրանք։ Այն խաղաղությունը դիտարկում է ոչ թե որպես հույս կամ հայտարարություն, այլ որպես ինստիտուցիոնալ, իրավական և վերահսկելի պայմանավորվածությունների համակարգ։ Փոքր պետության համար խաղաղության ցանկացած համաձայնություն, որը չունի միջազգային երաշխիքներ և վերահսկողության հստակ մեխանիզմներ, դատապարտված է խախտման՝ հատկապես այն պարագայում, երբ կողմերի միջև առկա է ուժային ակնհայտ դիսբալանս։
Հենց այս տրամաբանության մեջ է տեղավորվում Գագիկ Ծառուկյանի հեղինակած «Առաջարկ Հայաստանին» ծրագիրը։ Այն խաղաղության հարցը հանում է քարոզչական դաշտից և տեղափոխում պետական ռազմավարության մակարդակ։ Մեր համոզմամբ՝ ընտրություններից հետո այս ծրագիրը պետք է դառնա ոչ միայն ներքաղաքական օրակարգ, այլ Հայաստանի հստակ ձևակերպված առաջարկը միջազգային հանրությանը։
«Առաջարկ Հայաստանին» ծրագիրն, ըստ էության, երաշխավորված խաղաղության մանիֆեստ է։
Միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ եմ համարում ընդգծել իմ համոզմունքը․ ոչ մի խաղաղության մոդել չի կարող աշխատել առանց ներքին ամրության։ Միջազգային փաստաթղթերը չեն փոխարինում պետության ներսում քաղաքական համերաշխությանը, հասարակական վստահությանը և կառավարման արդյունավետությանը։ Հետևաբար խաղաղության քաղաքականությունը պետք է սկսվի երկրի ներսում՝ ինստիտուտների վերականգնմամբ, օրենքի գերակայությամբ և պետական պատասխանատվության վերարժևորմամբ։
Տնտեսական անվտանգությունն այս մոտեցման առանցքային բաղադրիչն է։ Առանց ուժեղ տնտեսության չկա արդյունավետ դիվանագիտություն, չկա պաշտպանունակ բանակ և չկա լիարժեք ինքնիշխանություն։ Ազնիվ քաղաքական խոսքը պարտադրում է ընդունել, որ այսօր ԵԱՏՄ շուկան Հայաստանի տնտեսության համար չունի իրատեսական այլընտրանք։ Դա գաղափարական ընտրություն չէ, այլ տնտեսական փաստ։
Սա, սակայն, չի նշանակում սահմանափակվել մեկ ուղղությամբ։ Հայաստանը պետք է վարի բազմավեկտոր տնտեսական և տեխնոլոգիական քաղաքականություն։ Արևմուտքի հետ համագործակցությունը կարևոր է նոր տեխնոլոգիաների, կառավարման մշակույթի և ներդրումների տեսանկյունից։ Չինաստանի, Հնդկաստանի և արաբական աշխարհի հետ հարաբերությունները բացում են զարգացման լրացուցիչ հնարավորություններ։ Այս ամենը պետք է կառուցվի ոչ թե աշխարհաքաղաքական հակադրությունների, այլ փոխլրացման և շահերի համընկման սկզբունքի վրա։
Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև ենթակառուցվածքների և հաղորդակցությունների զարգացումը։ Այլընտրանքային ճանապարհների գործարկումը՝ Հայաստան–Վրաստան–Ռուսաստան և Հայաստան–Իրան ուղղություններով, զուտ տնտեսական խնդիր չէ։ Դա անվտանգության ռազմավարական գործիք է, որը նվազեցնում է կախվածությունները և բարձրացնում Հայաստանի արժեքը տարածաշրջանային համակարգում։
Երաշխավորված խաղաղությունը նաև սոցիալական և հոգեբանական վիճակ է։ Դա այն իրավիճակն է, երբ քաղաքացին իր կյանքը պլանավորում է ոչ թե ամիսներով, այլ տարիներով, երբ ծնողը վստահ է իր երեխայի ապագայի նկատմամբ, երիտասարդը ապագա է տեսնում հայրենիքում, գործարարը ներդրում է կատարում կանխատեսելի միջավայրում, իսկ զինվորը վստահ է, որ իր թիկունքում կա ոչ միայն բանակ, այլև ուժեղ տնտեսություն, պրոֆեսիոնալ դիվանագիտություն և համախմբված հասարակություն։
«Երաշխավորված խաղաղություն»-ը Հայաստանի վերականգնման և ազգային վերածննդի առանցքային գաղափարն է։ Այն պահանջում է քաղաքական հասունություն, հաշվարկված որոշումներ և ազնիվ խոսք հասարակության հետ։

Հարցազրույց MediahubTV-ին
https://youtu.be/JxmE_pMMNzE?si=8HFbCwKEbdChUVQz