Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին ԱՄՆ-ի և ԽՍՀՄ-ի միջև սկսվեց մի գաղտնի որս, որի թիրախը ոչ թե ոսկին էր, այլ գիտելիքը։ «Ամրակ» (Operation Paperclip) գործողությունը դարձավ պատմության ամենավիճահարույց էջերից մեկը։
🚀 Սա ԱՄՆ հատուկ ծառայությունների գաղտնի ծրագիրն էր՝ նացիստական Գերմանիայի գիտնականներին, ինժեներներին և տեխնիկներին հայտնաբերելու և ԱՄՆ տեղափոխելու համար։ Նպատակը պարզ էր՝ թույլ չտալ, որ գերմանական առաջադեմ տեխնոլոգիաները հայտնվեն ԽՍՀՄ-ի կամ Մեծ Բրիտանիայի ձեռքում։
📝 ԱՄՆ նախագահ Հարրի Տրումենը հրամայել էր չհավաքագրել նացիստական կուսակցության ակտիվ անդամներին։ Սակայն գիտնականների փորձն այնքան արժեքավոր էր, որ հատուկ ծառայությունները պարզապես կեղծեցին նրանց կենսագրությունները։ Նրանք «մաքրեցին» գիտնականների թղթապանակները նացիստական անցյալից, իսկ նոր, «մաքուր» կենսագրությունները հին փաստաթղթերին ամրացնում էին սովորական գրասենյակային ամրակներով (սկրեպկաներով)։ Այստեղից էլ առաջացել է գործողության անվանումը։
🚽 Գերմանիան դեռ պատերազմի ժամանակ սկսել էր ռազմաճակատից հետ կանչել գիտնականներին՝ «հրաշք֊զենքերի» վրա աշխատելու համար։ Վերներ Օզենբերգը կազմել էր հուսալի մասնագետների ցուցակը։ 1945-ին Բոննի համալսարանի լաբորանտներից մեկը զուգարանի մեջ գտավ ճմրթված թղթեր, որոնք հենց այդ ցուցակն էին։ Այն հայտնվեց դաշնակիցների ձեռքում և դարձավ «գիտական որսի» գլխավոր ուղեցույցը։
🎯 Ծրագրի շրջանակներում ԱՄՆ տեղափոխվեց մոտ 1600 մասնագետ։ Նրանց թվում էր Վերներ ֆոն Բրաունը՝ «Ֆաու-2» հրթիռի ստեղծողը, ով հետագայում դարձավ ամերիկյան տիեզերական ծրագրի հայրը։
⚖️ Գիտնականների մի մասը կապված էր համակենտրոնացման ճամբարներում մարդկանց վրա արվող փորձերի և ստրկական աշխատանքի օգտագործման հետ։ Օրինակ՝ Հուբերտուս Շտրուգհոլդը, ում անվամբ ԱՄՆ-ում գրադարան էր կոչվել, հետագայում հեռացվեց պատվավոր ցուցակներից՝ Դախաուում անմարդկային փորձերին մասնակցելու կասկածանքով։
💰 Ըստ հաշվարկների՝ «Ամրակ» գործողության շնորհիվ ԱՄՆ-ը ստացավ մոտ 10 միլիարդ դոլարի արժողությամբ մտավոր սեփականություն, արտոնագրեր և տեխնոլոգիաներ, որոնք ապահովեցին երկրի գերիշխանությունը Սառը պատերազմի տարիներին։
Մաքուր Պատմություն📖
🚀 Սա ԱՄՆ հատուկ ծառայությունների գաղտնի ծրագիրն էր՝ նացիստական Գերմանիայի գիտնականներին, ինժեներներին և տեխնիկներին հայտնաբերելու և ԱՄՆ տեղափոխելու համար։ Նպատակը պարզ էր՝ թույլ չտալ, որ գերմանական առաջադեմ տեխնոլոգիաները հայտնվեն ԽՍՀՄ-ի կամ Մեծ Բրիտանիայի ձեռքում։
📝 ԱՄՆ նախագահ Հարրի Տրումենը հրամայել էր չհավաքագրել նացիստական կուսակցության ակտիվ անդամներին։ Սակայն գիտնականների փորձն այնքան արժեքավոր էր, որ հատուկ ծառայությունները պարզապես կեղծեցին նրանց կենսագրությունները։ Նրանք «մաքրեցին» գիտնականների թղթապանակները նացիստական անցյալից, իսկ նոր, «մաքուր» կենսագրությունները հին փաստաթղթերին ամրացնում էին սովորական գրասենյակային ամրակներով (սկրեպկաներով)։ Այստեղից էլ առաջացել է գործողության անվանումը։
🚽 Գերմանիան դեռ պատերազմի ժամանակ սկսել էր ռազմաճակատից հետ կանչել գիտնականներին՝ «հրաշք֊զենքերի» վրա աշխատելու համար։ Վերներ Օզենբերգը կազմել էր հուսալի մասնագետների ցուցակը։ 1945-ին Բոննի համալսարանի լաբորանտներից մեկը զուգարանի մեջ գտավ ճմրթված թղթեր, որոնք հենց այդ ցուցակն էին։ Այն հայտնվեց դաշնակիցների ձեռքում և դարձավ «գիտական որսի» գլխավոր ուղեցույցը։
🎯 Ծրագրի շրջանակներում ԱՄՆ տեղափոխվեց մոտ 1600 մասնագետ։ Նրանց թվում էր Վերներ ֆոն Բրաունը՝ «Ֆաու-2» հրթիռի ստեղծողը, ով հետագայում դարձավ ամերիկյան տիեզերական ծրագրի հայրը։
⚖️ Գիտնականների մի մասը կապված էր համակենտրոնացման ճամբարներում մարդկանց վրա արվող փորձերի և ստրկական աշխատանքի օգտագործման հետ։ Օրինակ՝ Հուբերտուս Շտրուգհոլդը, ում անվամբ ԱՄՆ-ում գրադարան էր կոչվել, հետագայում հեռացվեց պատվավոր ցուցակներից՝ Դախաուում անմարդկային փորձերին մասնակցելու կասկածանքով։
💰 Ըստ հաշվարկների՝ «Ամրակ» գործողության շնորհիվ ԱՄՆ-ը ստացավ մոտ 10 միլիարդ դոլարի արժողությամբ մտավոր սեփականություն, արտոնագրեր և տեխնոլոգիաներ, որոնք ապահովեցին երկրի գերիշխանությունը Սառը պատերազմի տարիներին։
Մաքուր Պատմություն📖