‘Первое грузиноязычное произведение, дошедшее до наших дней, повествует об армянке — Святой Шушаник
Одной из самых выдающихся правительниц этой страны была армянка Мариам из Васпуракана (вдова Георгия I), которая правила страной сама ввиду молодости Баграта IV. Она была прабабушкой Давида Строителя.
Первая жена Давида Строителя была армянкой, а их сыном был Деметрий I, который, следовательно, по национальности был наполовину армянином. Это Деметра I, которой приписывают написание «Ты — виноградник».
Многие местные феодальные семьи были выходцами из Армении — по крайней мере, многие из таких традиций были широко распространены и устоялись. На протяжении столетий правители Восточной Грузии, находившейся под властью армян, обычно депортировали их. Большинство из них со временем полностью ассимилировались с оставшимся населением.
Многие из зданий в Тбилиси, которыми мы так восхищаемся, были построены на армянские деньги и по армянским заказам. Местные армяне также построили здесь парк и пожертвовали деньги на благотворительность. Не говоря уже о целом ряде местных художников армянского происхождения. Можно было бы рассказать гораздо больше историй.
С древних времен судьбы этих двух народов были переплетены. Он прерывался всего несколько раз, и несколько раз возникали конфликты. В еще большем количестве конфликтов речь шла о том, чтобы стоять на одной стороне и часто сражаться вместе. Эти отношения были напряжены (в некоторой степени политическим) спором по теологическому вопросу, возникшим в регионе на рубеже поздней античности и раннего Средневековья, хотя даже это не могло помешать тоске друг по другу, близости друг к другу и сосуществованию Хаоса и Картлоса.
Эти истории следует подробно и качественно преподавать в школах. Я рад, что все больше представителей молодого поколения обеих стран проявляют интерес и уважение друг к другу. Я считаю, что это перевесит все остальное.
Александр Кавтарадзе, грузинский историк
ჩვენამდე შემორჩენილი პირველი ქართულენოვანი ნაწარმოები სომეხ ქალზეა — წმ. შუშანიკზე
ამ ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული მმართველი სომეხი ქალი, მარიამ ვასპურაკანელი იყო (გიორგი I-ის ქვრივი), რომელიც ბაგრატ IV-ის მცირეწლოვანების გამო, თავად მართავდა ქვეყანას. დავით აღმაშენებლის დიდი ბებია იყო.
დავით აღმაშენებლის პირველი მეუღლე იყო სომეხი და მათი შვილი იყო დემეტრე I, რომელიც, შესაბამისად, ნახევრად სომეხი იყო ეთნიკურად. ეს ის დემეტრე I-ია, რომელსაც მივაწერთ ,,შენ ხარ ვენახის” დაწერას.
არაერთი აქაური ფეოდალური გვარი წარმოშობით სომხეთიდან იყო — ყოველ შემთხვევაში, არაერთი ასეთი გადმოცემა იყო გავრცელებული და დამკვიდრებული. საუკუნეების განმავლობაში გავერანებულ აღმოსავლეთ საქართველოში აქაური მმართველები, როგორც წესი, სომხებს ასახლებდნენ. მათი უმრავლესობა დროთა განმავლობაში სრულად ასიმილირდა ადგილზე დარჩენილ მოსახლეობასთან.
თბილისში არაერთი შენობა, რომელიც ძალიან გველამაზება, სომხური ფულით და დაკვეთით არის აშენებული. ადგილობრივ სომხებს აქ პარკიც გაუშენებიათ და ქველმოქმედებასაც ახმარდნენ ფულს. არაფერი რომ ვთქვათ სომხური წარმოშობის ადგილობრივ ხელოვანთა მთელ წყებაზე. კიდევ ბევრი ამბის მოყოლა შეიძლება.
ანტიკური ეპოქიდან მოყოლებული ამ ორი ხალხის ბედი ერთმანეთზეა გადაჯაჭვული. რამდენჯერმე გაწყდა მხოლოდ და რამდენჯერმე იყო კონფლიქტი. ამაზე მეტ კონფლიქტში კი ერთ მხარეს დგომა და ხშირად ერთად ბრძოლაც იყო. ამ ურთიერთობებს ერთ-ერთი დაღი ანტიკურობისა და ადრეული შუა საუკუნეების მიჯნაზე რეგიონში ერთ თეოლოგიურ საკითხზე წამოწყებულმა (გარკვეულწილად, პოლიტიკურმა) დავამ დაასვა, თუმცა ამანაც ვერ შეუშალა ხელი ერთმანეთისკენ ლტოლვას, ერთმანეთთან სიახლოვეს, ჰაოსის და ქართლოსის ერთად ყოფნას.
ეს ისტორიები საფუძვლიანად და კარგად უნდა ისწავლებოდეს სკოლებში. მიხარია, რომ ორივე ქვეყნის ახალგაზრდა თაობების წარმომადგენელთა მზარდ ნაწილში ერთმანეთისადმი ინტერესი და პატივისცემა ღვივდება. მჯერა, რომ ეს გადაწონის ყველაფერს.
ალექსანდრე ქავთარაძე