🤩 Հայաստանը հավակնում է դառնալ արհեստական բանականության (ԱԲ) ոլորտում հաշվողական ռեսուրսներ ունեցող առաջատար երկիր ամբողջ աշխարհում.
❔ինչպե՞ս է ընթանում Firebird ԱԲ նախագծի իրագործումը Հայաստանում
Հրազդանում կառուցվող ԱԲ գործարանը ԱՄՆ-ում հիմնադրված, սակայն հայկական արմատներ ունեցող Firebird ընկերության, ամերիկյան տեխնոլոգիական հսկա NVIDIA-ի, հայկական Team Group-ի ու ՀՀ կառավարության համագործակցության արդյունք է: Հայտարարվել էր, որ գործարանի ստեղծման առաջին փուլում ներդրվելու է
500 մլն դոլար, և գործարկվելու է մոտ
6000 գրաֆիկական պրոցեսոր (GPU):
📌 2025 թ. օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում Հայաստանի և ԱՄՆ-ի միջև ստորագրվեց
փոխըմբռման հուշագիր կիսահաղորդիչների և արհեստական բանականության գործընկերության ոլորտում։ Հայաստան սկսեցին արտահանվել NVIDIA Blackwell սերնդի գրաֆիկական պրոցեսորներ (GPU)։
🔻Երկրորդ փուլում նախատեսվում է GPU-ների թիվը հասցնել 50 հազարի, իսկ ներդրումները՝ 4 մլրդ դոլարի:
Նորաստեղծ գործարանում 50 հազար GPU ունենալու դեպքում, ըստ գնահատականների, Հայաստանը կմտնի ԱԲ ոլորտում այսպիսի հաշվողական ռեսուրս ունեցող երկրների թոփ-5: Երրորդ փուլի համար էլ ծրագրվում է GPU-ների քանակը հասցնել 110 հազարի:
💡Այսօր արդեն մեծ աղմուկ հանած նախագծի մասին 2025-ի հուլիսին
«Հետքը» զրուցել էր Firebird-ի համահիմնադիրներ Ռազմիգ Հովակիմյանի, Ալեքսանդր Եսայանի ու NVIDIA-ից Ռև Լեբարեդեանի հետ։ Վերջինս նշել է, որ նախագծի սերմերը հայտնվել են դեռ 2018 թ.։
Կառավարությունը Firebird-ից կվերցնի հզորության մի մասը և կկիսի այն մեր հետազոտական ինստիտուտների, մեր համալսարանների և ստարտափ ընկերությունների, նորարար տեխնոլոգիական ընկերությունների հետ՝ մեր հետազոտողներին ու ինժեներներին տալու առաջատար դիրք, առավելություն աշխարհի մյուս հետազոտողների նկատմամբ
,- պատմել էր Լեբարեդեանը։
2026 թ. ապրիլի 17-ին ԲՏԱՆ-ի և Firebird ընկերության միջև ստորագրվեց բարձր արտադրողականությամբ հաշվողական ռեսուրսների ձեռքբերման պայմանագիր 5 տարի ժամկետով։ Պետությունը ձեռք կբերի 25 մլն դոլար արժողությամբ ռեսուրսներ։
2026 թ. հունիսի 2-ին «Զվարթնոց» օդանավակայան ժամանեց Հրազդանի ԱԲ գործարանի առաջին փուլի համար նախատեսված 6144 հատ NVIDIA Blackwell պրոցեսորների առաջին մեծ խմբաքանակը (1792 հատ)։
📌 Գործարանի աշխատանքները մեկնարկելու են 2026 թ. հուլիսի 15-ին: Այս փուլում կենտրոնը զբաղեցնում է 200 հազ. քմ տարածք, որտեղ աշխատելու է մինչև 100 մասնագետ, իսկ երկրորդ փուլի կառուցման և ընդլայնման աշխատանքներում կներգրավվի ավելի քան 1000 մասնագետ: Տեղական ջրային ռեսուրսների սպառումից խուսափելու համար ներդրված է փակ ցիկլով ջրային սառեցման համակարգ։
2026-ի մայիսին Firebird-ը թվային և էներգետիկ ոլորտներում ռազմավարական համագործակցության հռչակագիր է ստորագրել ԵՄ գործադիր մարմնի՝ Եվրոպական հանձնաժողովի հետ: Հունիսին էլ ռազմավարական համագործակցության համաձայնագրեր են ստորագրվել Ղազախստանի կառավարության հետ: