Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը խոսել է նոր Սահմանադրություն ընդունելու անհրաժեշտության մասին՝ վստահեցնելով, որ դա բացառապես ներհայաստանյան օրակարգ է և հերքելով ընդդիմադիր որոշ շրջանակների պնդումները, թե այն պարտադրվում է Ադրբեջանի կողմից։
«Արմենպրես»-ի փոխանցմամբ՝ Փաշինյանն այդ մասին խոսել է ԱԺ-ում՝ ներկայացնելով ՀՀ կառավարության 2026-2031 թվականների գործունեության ծրագիրը։
Փաշինյանն ԱԺ-ում ունեցած ելույթում շեշտել է, որ նոր Սահմանադրության ընդունումն անհրաժեշտ է առաջին հերթին դատական համակարգում բարեփոխումներ իրականացնելու համար։
«Հայաստանի դատական համակարգը մեծապես շարունակում է մնալ հիմնականում վերնախավերի և հիմնականում նախկին վերնախավերի շահերի ու հետաքրքրությունների պաշտպան։ Սրա պատճառը ոչ միայն այն է, որ դատական համակարգում լայնորեն գործում են նախկին վերնախավերի ընտանեկան կապերը, այստեղ մենք ունենք նաև ինստիտուցիոնալ խնդիր։ Հայաստանի դատական համակարգը կաստայացված է և չունի լիարժեք օրգանական կապ իշխանության միակ աղբյուրի և կրողի՝ ժողովրդի հետ։
Հայաստանում իշխանության միակ աղբյուրը ժողովուրդն է, բայց գործում են դատական իշխանության գեներացման համակարգեր, որոնք ժողովրդից այնքան են հեռացված, որ, ըստ էության, նրա հետ ոչ մի կապ չունեն։ Հարցեր է հարուցում, մասնավորապես, դատավորների կողմից Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամներ ընտրելու կարգավորումը, որովհետև պարզ հարց է ծագում՝ իսկ ումի՞ց է բխում բարձրաստիճան պաշտոնյաներ ընտրելու դատավորների այդ իշխանությունը։ Հայաստանում որևէ իշխանություն կարող է բխել միայն ժողովրդից, և այն իշխանությունը, որը ժողովրդից չի բխում, առնվազն հարցեր է առաջացնում։
Այս տարօրինակ կառուցակարգը մինչև օրս գործում է մի պարզ պատճառով՝ այն գտնվում է սահմանադրական պաշտպանության ներքո, և դատական համակարգում նույնպես իշխանության լիարժեք լեգիտիմություն հաստատելու միայն մեկ ճանապարհ կա՝ նոր Սահմանադրության ընդունումը, որով անհրաժեշտ է լուծել նաև երդվյալ ատենակալների ինստիտուտի ներդրման հարցը»,- նշել է վարչապետը։
Փաշինյանի խոսքով՝ այս փոփոխությունների արդյունքում կոռումպացված շրջանակների՝ արդարությունից և արդարադատությունից խուսափելու հնարավորություններն էականորեն կկրճատվեն։
Նրա գնահատմամբ՝ հենց այդ պատճառով նույն շրջանակները փորձում են դեմոնիզացնել նոր Սահմանադրության ընդունման օրակարգը և այն ներկայացնել որպես ադրբեջանական օրակարգ։
«Նախ պետք է արձանագրեմ, որ նոր Սահմանադրության օրակարգը մաքուր հայաստանյան օրակարգ է, ոչ միայն այն պատճառով, որ դեռևս 2020 թվականի փետրվարին մենք որդեգրել ենք այդ օրակարգը և հայտարարել դրա մասին, այլև հիմա Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները, քվեարկելով «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության օգտին, քվեարկել են նաև այդ օրակարգի օգտին, որովհետև նոր Սահմանադրության ընդունումը «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության նախընտրական ծրագրի կարևորագույն դրույթներից մեկն է»,- ասել է Փաշինյանը։
Վարչապետը միաժամանակ նշել է, որ հնարավոր չէ ժխտել՝ Ադրբեջանը շատ ակտիվ արծարծում և գործիքայնացնում է սահմանադրական բարեփոխումների թեման։
«Բայց եթե սա նշանակում է, որ նոր Սահմանադրության հարցն ադրբեջանական օրակարգ է, ինչպես պնդում են որոշ ընդդիմադիր շրջանակներ, եկեք հետ գնանք և նայենք Երրորդ Հանրապետության պատմությանը։ Այդ նույն տրամաբանությամբ 1994 թվականից միայն Ադրբեջանն է շարունակաբար արծարծել 7 շրջանների վերադարձի թեման։ […] Բա ինչո՞ւ են բանակցել, բա ինչո՞ւ են 24 տարի Հայաստանը պահել ադրբեջանական օրակարգի մեջ, ինչո՞ւ են առաջնորդվել ադրբեջանական օրակարգով, միթե այն պատճառով, որ ղեկավարվել են Ադրբեջանի կողմից կամ եղել են Ադրբեջանի ներկայացուցիչը, մանավանդ, որ նրանց մի մասը ծնվել և մեծացել են Ադրբեջանում։ Այս բնորոշումն անում եմ ցույց տալու համար, թե մեր մի խումբ ընդդիմադիրների տրամաբանությունը ինչ անհեթեթ հետևությունների կարող է հանգեցնել»,- ընդգծել է Փաշինյանը։
Նա հայտնել է, որ նոր Սահմանադրության տեքստը կհրապարակվի առաջիկա ամիսներին։
«Ինչպես արդեն ասել եմ, 1990 թվականի Անկախության հռչակագրին նոր Սահմանադրության մեջ հղում չպետք է լինի։ Ինչո՞ւ։ Մի պարզ պատճառով՝ մենք հայտարարել ենք Ղարաբաղի շարժումը չշարունակելու, ավարտելու անհրաժեշտության և որոշման մասին, կայացրել ենք այդ որոշումը, և ժողովուրդն այդ որոշումը հաստատել է։
Նոր Սահմանադրության մեջ հղում անել Անկախության հռչակագրին կնշանակի շարունակել Ղարաբաղի շարժումը, կնշանակի վերադառնալ կոնֆլիկտի տրամաբանությանը, իսկ սա անել չենք կարող, առավելևս 2026 թվականի համապետական ընտրություններից հետո, որտեղ մեր ժողովուրդը քվեարկել է խաղաղության օգտին, և խաղաղության օրակարգն այժմ այլևս համապետական օրակարգ է։ Ըստ այդմ, Ադրբեջանի հետ հաստատված խաղաղության պահպանումը, ամրապնդումը և ինստիտուցիոնալացումը Կառավարության համար առաջնային օրակարգ է»,- նշել է Փաշինյանը։