Category: Vardan Voskanyan

Միայն իրանագետները գիտեն, որ Հորմուզի նեղուցի երկու ափերին էլ խոսում են իրանական լեզուներով։
Նեղուցի հարավային ափին՝ Օմանի Մուսանդամ թերակղզում խոսվում է իրանական կումզարի լեզուն, որը Պարսից ծոցից հարավ՝ Արաբական թերակղզում միակ իրանական լեզուն է։
Կումզարիի հետ սերտ ցեղակցություն ունեցող իրանական լեզուները և բարբառները տարածված են Պարսից ծոցի Հորմուզ և Լարաք կղզիներում, ինչպես նաև հարավային Իրանի մայրցամաքային հատվածում՛ մասնավորապես Մինաբ քաղաքում, որի անունը ԶԼՄ-ներով շրջանառվում է աղջիկների դպրոցի՝ հրթիռային թիրախավորման ողբերգական դեպքի կապակցությամբ։
Կումզարին համեմատաբար քիչ ուսումնասիրված իրանական լեզուներից է, սակայն դրա լեզվաբանական առանձնահատկությունները նեղ մասնագիտական քննարկման խնդիր են։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanyan

Ռազմավարական հետազոտություններում կա «լարվածության մեջ գերակայություն» (անգլ.՝ domination in escalation) հասկացությունը։
Այն նշանակում է, որ կողմերից մեկը կարողանում է վերահսկել հակամարտության սրման բոլոր աստիճանները և յուրաքանչյուր փուլում ավելի մեծ լարվածություն հաղորդել դրան։
Իրանի դեմ պատերազմում, չնայած ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ռազմական հնարավորությունների առավելությանը, Թեհրանն ինքը նույնպես կարողանում էր բարձրացնել և կառավարել լարվածության աստիճանը, ըստ էության, պահպանելով լարվածության մեջ զուգաչափ և անզուգաչափ հավասարակշռությունը։
Իրանին դա հաջողվում է ապահովել Պարսից ծոցի ամբողջ տարածաշրջանում առկա արդեն իսկ խոցված և պոտենցիալ թիրախների հսկայական քանակի պատճառով։
Ավելի պարզ բանաձևմամբ՝ եթե, ԱՄՆ-ի կամ Իսրայելի կողմից լարվածության մեջ գերակայության հասնելու նպատակով թիրախ է դառնում իրանական որևէ օդանավակայան, ապա Իրանը պատսախան հարված է հասցնում Պարսից ծոցի տարածաշրջանի օդանավակայաններից մեկին և այսպես շարունակ։
Այս առումով որոշ դեպքերում նույնիսկ Իրանն ինքն է թելադրում գերակայություն լարվածության մեջ, դիցուք՝ Իրաքում տեղակայված քրդական ուժերին կամ Կիպրոսի ռազմակայանին հարվածելով։
Այս համատեքստում է պետք, ամենայն հավանականությամբ, դիտարկել նաև Նախիջևանի օդանավակայանին ԱԹՍ-ներով «տարօրինակ» հարվածը։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanyan

Իրանի, որպես կանոն, զսպվածությունը հաճախ է առիթ դարձել, որ տպավորություն ստեղծվի, թե այս երկիրը միայն սպառնում է, բայց հողի վրա չի գործում։
Այս պատերազմում իրանցիները կոտրեցին այդ կարծրատիպը, քանի որ նրանց հնչեցրած գրեթե բոլոր սպառնալիքներն արդեն իրականություն են դարձել։
Վերջին օրերին նույնիսկ ԱՄՆ-ում տարակուսած էին Իրանի նավթամթերքի պահեստարաններին իսրայելական հարվածներից, որոնք ի հայտ էին բերել նաև բնապահպանական ռիսկեր։
Իրանցիները խոստացել էին համարժեք պատասխան հարված հասցնել, և այսօր ստացվում են կադրեր Օմանում նավթամթերքի այն պահեստի խոցումից և դրանում բռնկված հրդեհից, որն, ըստ իրանական աղբյուրների՝ սպասարկում էր նաև ԱՄՆ-ի ռազմական նավատորմի կարիքները։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanyan

Անցյալ գիշեր Թեհրանի վրա եղել է ամերիկա-իսրայելական ամենաուժգին հարձակումը։
Մոտ 15 միլիոն բնակչությամբ քաղաքում և արվարձաններում տուժել են նաև քաղաքացիական ենթակառուցվածքները։
Իրանական «Ֆարս» գործակալության տարածած կադրերը ցավալիորեն խոսուն են։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanyan

Իրանի նախագահ Փեզեշքիանի որդին, որը պատերազմի յուրօրինակ օրագիր է վարում տելեգրամյան իր ալիքում, այդ երկրի հոգևոր առաջնորդ Մոջթաբա Խամենեիի վիրավոր լինելու մասին տարածվող լուրին անդրադառնալով, գրել է՝

«Մի լուր լսեցի պրն. Մոջթաբայի վնասվածք ստանալու մասին։ Ընկերներից, որոնք կապ ունեին, հարցրեցի։ Ասացին՝ Աստծո բարեհաճությամբ առողջ է, և խնդիր չկա»:

#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanyan

Կատարյան «Ալ-Ջազիրայի» թղթակիցը Արևմտյան ափից նշում է, որ ՀՕՊ-ի վաղ զգուշացման ռադարների շարքից դուրս բերումը նկատելի խնդիր է ստեղծել Իսրայելում, և իրանական հրթիռները ի վիճակի են խոցել էլ ավելի մեծ թվով թիրախներ այդ երկրում՝ չնայած խիստ ռազմական գրաքննությունը թույլ չի տալիս ճշգրիտ տեղեկատվություն ստանալ մանրամասների վերաբերյալ։
Իրանական հրթիռային վտանգի պատճառով Իսրայելի խորհրդարանի նիստը չեղարկվել է, իսկ կառավարությունն անվտանգության նկատառումներով նիստ է անցկացնելու տեսակոնֆերանսի միջոցով։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanyan

Քչերը գիտեն, որ այսօր աշխարհի բոլոր լրատվամիջոցներով հնչող «Հորմուզի նեղուց» աշխարհագրական անվանումը կապված է հին իրանական աստվածներից մեկի անվան հետ։
Բանն այն է, որ նեղուցի մոտ գտնվող իրանական կղզիներից մեկը կոչվում է Հորմուզ, որն իր անունը ստացել է զրադաշտականության գլխավոր աստված Ահուրա Մազդայի (միջին իրանական՝ Օհրմազդ, Որմիզդ, Հորմիզդ) դասական նոր պարսկերեն Հորմուզ ձևից, իսկ կղզուց էլ անվանումն անցել է նեղուցին։
Իրանական այս անունը նույնական է մինչքրիստոնեական հայոց Արամազդ աստվածանվան հետ, և իրանցիներն այժմ փաստացի փակ են պահում, պատկերավոր ասած, «Արամազդի նեղուցը»։
Կից՝ իրանական ԶԼՄ-ների այսօրվա կադրերն են, որոնցում երևում են այդ նեղուցում կանգնած նավթատար նավերը։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanyan

Ի տարբերություն քաղաքական գործիչների պոռոտախոսության, զինվորականները գրեթե միշտ էլ հարգանքով են մոտենում խիզախություն դրսևորող հակառակորդներին։
ԱՄՆ-ի Շտաբների պետերի միացյալ կոմիտեի նախագահ գերենալ Քեյնը այսօր մամուլի ասուլիսի ընթացքում իրանական ԶՈւ-երի մասին ասել է՝ «Նրանք կռվում են, և ես հարգում եմ դա»: Նա ավելացրել է նաև, թե դա չի նշանակում, որ իրանցիները սպասվածից ավելի ուժեղ են։
Պարզ չէ՝ այս պատերազմը ե՞րբ և ինչպե՞ս կվերջանա, բայց իրանցիներն արդեն իսկ վաստակել են իրենց հակառակորդ՝ աշխարհի ամենահզոր բանակի հարգանքը։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanyan

Ճակատագրի հեգնանքով երեկ գիշեր՝ հենց այն պահին, երբ ԱՄՆ-ի նախագահ Թրամփի ելույթը, որում նա խոսում էր Իրանի ռազմական ներուժի ոչնչացված լինելու և իր երկրի հաղթանակի մասին, ուղիղ եթերով հեռարձակվում էր իսրայելական հեռուստաալիքներով, նույն այդ ելույթի կադրերի վրա հայտնվեց իրանական հրթիռային հարձակման մասին գուժող վազող տողը։
Այսօր առավոտյան արդեն Իսրայելից ստացվող կադրերը ցույց են տալիս, որ իրանական հրթիռային հարձակումը լուրջ ավերածությունների է հանգեցրել այդ երկրում, քանի որ իրանական կողմը կիրառել է տոննայանոց մարտագլխիկներով ծանր հրթիռներ։
Երեկ, արդեն Իսրայելի ներսում մեկ այլ ՀՕՊ-ի ռադարի՝ լիբանանյան «Հիզբալլահի» հարձակման հետևանքով շարքից դուրս գալու լուրը ևս մի ցուցիչ է, որ իսրայելական և ամերիկյան ՀՕՊ-ի ռադարների կետային թիրախավորումն այս պատերազմում Իրանի կողմից կիրառվող նոր մարտավարություն է, ինչին Թեհրանի հակառակորդներն ակնհայտորեն պատրաստ չեն եղել։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanyan

Իրանի դեմ պատերազմի նպատակների վերաբերյալ ԱՄՆ-ի նախագահի և տարբեր պաշտոնյաների հայտարարությունների հակասականությունը, կարծում եմ՝ պայմանավորված է նաև ռազմաքաղաքական գործընթացներում տեղի ունեցող դինամիկ փոփոխություններով։
Մասնավորապես, այսօր ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Ռուբիոն այդ նպատակները սահմանել է երկու բաղադրիչով՝ Իրանի նավատորմի և հրթիռների ոչնչացում, այլևս չխոսելով իշխանափոխության և այլ հարցերի մասին։
Որքանով այս տեսակետն ամփոփոխ կմնա շատ դժվար է ասել՝ հատկապես վերոնշյալ հակասական հայտարարությունների փորձն ի նկատի ունենալով, սակայն նշված հայտարարությունը հնարավորություն է տալիս ԱՄՆ-ին անհրաժեշտության դեպքում դուրս գալ պատերազմից, քանի որ նախագահ Թրամփն արդեն հայտարարել է, որ իրանական նավատորմն այլևս չկա (չնայած այն կա և փաստացի փակել է Հորմուզի նեղուցը), և ոչինչ չի խանգարում նման մի պնդում էլ առաջիկայում անել իրանական հրթիռների մասին։
Հետճշմարտության աշխարհում իրադարձության ոչ թե իրական բնույթը, այլ դրա քարոզչական ներկայացումն այստեղ պարադոքսալ կերպով կարող է օգտակար լինել ավերիչ պատերազմը կանգնեցնելու առումով, սակայն առայժմ դրա հնարավոր դադարի ոչ մի այլ նշան կարծես թե չկա։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanyan