Դիտորդական կազմակերպությունների գործունեության սահմանափակումը լոկալ քայլ չէ։ Այն տեղավորվում է ավելի լայն քաղաքական համատեքստի մեջ՝ քաղաքական կալանավորումների և ռեպրեսիվ գործիքակազմի կիրառման խորացում, սոցիալական արդարության սկզբունքների հետ անհամատեղելի…
Author: Suren Surenyants
-
Օրենք ընդդեմ օրինական ընտրությունների 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններ…
❗️❗️❗️Օրենք ընդդեմ օրինական ընտրությունների
2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից ընդամենը հինգ ամիս առաջ իշխող ուժը հրատապ ռեժիմով փոփոխություններ է ընդունել Ընտրական օրենսգրքում՝ ուղղված ընտրությունների դիտորդական կազմակերպությունների գործունեության սահմանափակմանը։
Ըստ նոր կարգավորման՝ ընտրական գործընթացի ընթացքում քաղաքական չեզոքություն չպահպանելու դեպքում դիտորդական կազմակերպությունները կարող են զրկվել հավատարմագրումից։
Օրենսդրական նախաձեռնությունը ներկայացվել, քննարկվել և ընդունվել է արտահերթ նիստում՝ առանց հանրային կամ մասնագիտական քննարկումների, ընդդիմադիր խմբակցությունների բացակայությամբ։ Այս գործելակերպը լուրջ հարցեր է առաջացնում ոչ միայն նախաձեռնության բովանդակության, այլև դրա ընդունման լեգիտիմության և իրական նպատակների շուրջ։
Ընտրական օրենսդրության փոփոխությունների ժամանակագրությունը բացահայտորեն հակասում է միջազգային ընդունված մոտեցումներին։ Մասնավորապես, Վենետիկի հանձնաժողովը բազմիցս արձանագրել է, որ ընտրական օրենսդրության հիմնարար փոփոխությունները պետք է իրականացվեն ընտրություններից առնվազն մեկ տարի առաջ, որպեսզի ընտրական գործընթացի բոլոր սուբյեկտների համար խաղի կանոնները լինեն կանխատեսելի, կայուն և հավասար։ Նույն սկզբունքը ամրագրված է նաև ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ի ուղեցույցներում, որտեղ շեշտվում է, որ վերջին պահին ընդունված փոփոխությունները խաթարում են ընտրական վստահությունը և կարող են դիտվել որպես վարչական միջամտության գործիք։
Այս դեպքում փոփոխությունները ոչ միայն կատարվել են չափազանց ուշ, այլև՝ հապշտապ՝ շրջանցելով հանրային և մասնագիտական քննարկումների ինստիտուտը։ Սա ընտրական իրավունքի տեսանկյունից բարձր ռիսկային գործելակերպ է և վկայում է ոչ թե համակարգի կատարելագործման, այլ վերահսկողության խստացման նպատակների մասին։ Այս ամենը կարող է ազդել ընտրությունների լեգիտիմության վրա, հատկապես եթե ընդդիմությունը և քաղաքացիական հասարակությունը շարունակեն քննադատել դրանք որպես հակաժողովրդավարական:
Առանձնակի մտահոգիչ է դիտորդական կազմակերպությունների համար քաղաքական չեզոքության պահանջի կիրառման տրամաբանությունը։ Եթե այդ չափանիշը չունի հստակ իրավական սահմանումներ, այն վերածվում է սուբյեկտիվ գնահատման և կամայական կիրառման գործիքի։ Միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ դիտորդական առաքելությունների հիմնական գործառույթը ընտրական խախտումների արձանագրումն է, դրանց հրապարակային ներկայացումը և ընտրական գործընթացի նկատմամբ հանրային վստահության ամրապնդումը։ Եթե դիտորդի կողմից խախտման մասին բարձրաձայնումը կարող է որակվել որպես քաղաքական դիրքորոշում, ապա դիտորդական ինստիտուտը փաստացի զրկվում է իր բովանդակային էությունից։
Ձևավորվում է ֆիլտրող մեխանիզմ, որի նպատակը ոչ թե ընտրական գործընթացի թափանցիկության բարձրացումն է, այլ հանրային վերահսկողության թուլացումը։
Դիտորդական կազմակերպությունների գործունեության սահմանափակումը լոկալ քայլ չէ։ Այն տեղավորվում է ավելի լայն քաղաքական համատեքստի մեջ՝ քաղաքական կալանավորումների և ռեպրեսիվ գործիքակազմի կիրառման խորացում, սոցիալական արդարության սկզբունքների հետ անհամատեղելի պարգևավճարների ցուցադրական բաշխում, պետական և վարչական ապարատի աճող քաղաքական մոբիլիզացիա։ Այս բոլոր գործոնները միասին ձևավորում են մի միջավայր, որտեղ ընտրությունները դիտարկվում են ոչ թե որպես հանրային վստահության վերականգնման կամ քաղաքական մրցակցության միջոց, այլ որպես կառավարվող և վերահսկվող գործընթաց։
Այս համատեքստում ակնհայտ է դառնում, որ իշխանությունը առաջիկա ընտրություններում հանրության աջակցության վրա չի հենվում։ Ընտրությունների նկատմամբ վստահության փոխարեն շեշտը դրվում է վարչական լծակների, վերահսկողության սահմանափակման և բյուրոկրատական միջամտության վրա։ Եթե իշխանությունն իսկապես վստահ լիներ հասարակության աջակցությանը, չէր սահմանափակի անկախ դիտորդներին, չէր փոխի ընտրական կանոնները վերջին պահին և չէր խուսափի հանրային ու մասնագիտական քննարկումներից։
Այն իշխանությունը, որը չի վստահում սեփական հասարակությանը, ընտրությունները վերածում է ոչ թե օրինական ժողովրդավարական մրցակցության, այլ վարչական վերահսկման մեխանիզմի՝ վերարտադրության նպատակով:
Բաժանորդագրվեք տելեգրամյան ալիքին👇
https://t.me/SurSurenyants
Բաժանորդագրվեք յութուբյան ալիքին👇
https://youtube.com/@surensurenyants?si=1eOjL5_mIRjPXH- -
Հայաստանը Թրամփի «Խաղաղության խորհրդում». հնարավորություններ և ռիսկեր Վերջին ամի…
❗️❗️❗️Հայաստանը Թրամփի «Խաղաղության խորհրդում». հնարավորություններ և ռիսկեր
Վերջին ամիսներին միջազգային օրակարգում հայտնված «Խաղաղության խորհուրդը» սկզբնապես ձևավորվել էր որպես սահմանափակ նպատակ ունեցող նախաձեռնություն։ Այն ներկայացվում էր որպես մեխանիզմ, որը պետք է վերահսկեր Գազայի հատվածի հետպատերազմյան վերականգնման գործընթացը։
Սակայն իրավիճակը կտրուկ փոխվեց այն պահից, երբ նախաձեռնության քաղաքական հովանավորը՝ Դոնալդ Թրամփը, հայտարարեց, որ խորհուրդը պետք է զբաղվի ոչ միայն Գազայով, այլ ընդհանրապես գլոբալ հակամարտությունների կարգավորմամբ։ Այս հայտարարությամբ նախաձեռնությունը փաստացի վերածվեց նոր քաղաքական ձևաչափի, որը դուրս է գալիս իր նախնական մանդատից և մտնում է գլոբալ կառավարման դաշտ։
Փորձագիտական լայն շրջանակներում այս զարգացումը դիտարկվում է որպես փորձ՝ նվազեցնելու կամ շրջանցելու ՄԱԿ-ի դերակատարությունը։ Թրամփը տարիներ շարունակ քննադատել է ՄԱԿ-ին՝ այն համարելով դանդաղաշարժ, անարդյունավետ և ամերիկյան շահերին ոչ միշտ համապատասխանող կառույց։ «Խաղաղության խորհրդի» ընդլայնված մանդատը հենց այդ քննադատության գործնական դրսևորումն է՝ ՄԱԿ-ից դուրս հարթակ ստեղծելու փորձ։
Այս համատեքստում Հայաստանի միանալը խորհրդին առաջացնում է ինչպես հնարավորությունների, այնպես էլ էական ռիսկերի համադրություն։
Հայաստանը հայտնվում է ոչ ֆորմալ, բայց քաղաքականապես զգայուն հարթակում, որտեղ որոշումներ կամ քաղաքական ազդակներ կարող են ձևավորվել առանց ՄԱԿ-ի ծանր ընթացակարգերի։ Սա փոքր պետության համար տեսականորեն կարող է ստեղծել վաղ տեղեկացվածության, շփումների ընդլայնման և որոշ օրակարգային հարցեր բարձրաձայնելու հնարավորություն։
Մյուս կողմից, հենց այս ոչ ֆորմալությունն է պարունակում հիմնական վտանգը։ Խորհրդի մանդատը չունի հստակ իրավական սահմանումներ, պատասխանատվության մեխանիզմներ և որոշումների ընդունման թափանցիկ կանոններ։ «Գլոբալ հակամարտությունների լուծում» ձևակերպումը քաղաքականապես գրավիչ է, բայց գործնականում չափազանց լայն և անորոշ, ինչի արդյունքում մասնակից պետությունները կարող են ներգրավվել գործընթացներում, որոնք ոչ միայն չեն բխում իրենց ազգային շահերից, այլև կարող են հակասել արտաքին քաղաքական հավասարակշռությանը։
Ավելին, գոյություն ունի լուրջ վտանգ, որ փոքր պետությունները նման ձևաչափերում կօգտագործվեն ոչ թե որպես լիարժեք դերակատարներ, այլ որպես քաղաքական լեգիտիմացման ֆոն՝ մեծ դերակատարների կողմից ընդունված որոշումների համար՝ առանց իրական ազդեցության լծակների։ Այս համատեքստում անհրաժեշտ է արձանագրել, որ Հայաստանը, ցավոք, շարունակում է մնալ միջազգային գործընթացների օբյեկտ, ոչ թե սուբյեկտ։ Դրա խոսուն օրինակն էր Դավոսում տեղի ունեցածը, երբ Թրամփը նախընտրեց երկկողմ հանդիպում ունենալ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ, մինչդեռ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մասնակցությունը սահմանափակվեց խմբակային լուսանկարով։ Սա հստակ ցույց տվեց, թե որտեղ է գտնվում Հայաստանի իրական քաղաքական կշիռը նման նախաձեռնությունների շրջանակում։
Այս իրողությունների ֆոնին ակնհայտ է, որ Հայաստանի մասնակցությունը «Խաղաղության խորհրդին» կարող է արդարացված լինել միայն այն դեպքում, եթե այն դիտարկվում է որպես լրացուցիչ դիվանագիտական շփման հարթակ, այլ ոչ թե որպես ՄԱԿ-ին կամ միջազգային իրավական համակարգին հակադրվող ընտրություն։ Օրինակ, խորհրդին միացել են նաև այլ երկրներ, ինչպես Արգենտինան, Հունգարիան, Բահրեյնը և այլն, բայց որոշ եվրոպական երկրներ, ինչպես Ֆրանսիան, մերժել են մասնակցությունը՝ մտահոգություններ հայտնելով ՄԱԿ-ի դերի նվազեցման վերաբերյալ:
Առանց հստակ ռազմավարության, կարմիր գծերի և ազգային շահի առաջնահերթ ձևակերպման, Հայաստանի մասնակցությունը կարող է վերածվել ոչ թե հնարավորության, այլ ռիսկերի:
Բաժանորդագրվեք տելեգրամյան ալիքին👇
https://t.me/SurSurenyants
Բաժանորդագրվեք յութուբյան ալիքին👇
https://youtube.com/@surensurenyants?si=1eOjL5_mIRjPXH- -
«Կենտրոն» TV-ի անդրադարձը «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության կազմակերպած պա…
«Կենտրոն» TV-ի անդրադարձը «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության կազմակերպած պանելային քննարկմանը:
https://youtu.be/ToNjPf1SzQU?si=yv_tXoLUscIhCvLL -
Ժամը 12:00-ից, իմ յութուբյան ալիքում հետևեք պանելային քննարկման՝ քաղկալանավորներ…
Ժամը 12:00-ից, իմ յութուբյան ալիքում հետևեք պանելային քննարկման՝ քաղկալանավորների թեմայով:
https://www.youtube.com/live/QAdk1LqDolI?si=4QoKHG-bC9u_6DSi#ՈՒՂԻՂ. «ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԲԱՆՏԵՐԸ՝ ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՄԵՋ. ԱՊԱԳԱՆ՝ ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆ Է»
Enjoy the videos and music you love, upload original content, and share it all with friends, family, and the world on YouTube.
-
Հարցազրույց LaMedia-ինhttps://youtu.be/bdYvQbECpWk?si=dwxe29zEZbf_IHMkՀայրենիք հ…
Հարցազրույց LaMedia-ին
https://youtu.be/bdYvQbECpWk?si=dwxe29zEZbf_IHMkՀայրենիք հանձնելու դիմաց Փաշինյանին մի մրցանակ են շպրտում, ագրեսորի դեմքն էլ մաքրվում է․ Սուրենյանց
Հայաստանյաց Սուրբ Արաքելական եկեղեցու կողմից Եպիսկոպոսաց ժողովը Ավստրիայում անցկացնելու, եկեղեցու դեմ տարվող արշավի, առկա ռիսկերի, աշխարհակարգային փոփոխությունների, միջազգային վերադասավորումների, սպասվող ընտրությունների և շանսերի մասին «Ուղիղ խոսք» հաղորդման…
-
Վաղը, հունվարի 23-ին, ժամը 12-ին, պանելային քննարկում «Օպերա Սուիթում»՝ նվիրված …
Վաղը, հունվարի 23-ին, ժամը 12-ին, պանելային քննարկում «Օպերա Սուիթում»՝ նվիրված քաղկալանավորների խնդրին -
Քծնանքի դիվանագիտություն ՀՀ նախագահ Վահագն Խաչատուրյանի ելույթը Դավոսի համաշխարհ…
❗️❗️❗️Քծնանքի դիվանագիտություն
ՀՀ նախագահ Վահագն Խաչատուրյանի ելույթը Դավոսի համաշխարհային տնտեսական ֆորումում, որտեղ նա մի քանի անգամ շնորհակալություն է հայտնել Իլհամ Ալիևին և նույնիսկ հայցել է նրա ներողամտությունը, չի կարելի դիտարկել որպես սովորական դիվանագիտական ժեստ։
Խնդիրը ոչ թե շնորհակալություն հայտնելն է, այլ այն, թե ինչ գործընթացի համար է այն հնչում։ Երբ հայ–ադրբեջանական կարգավորման հիմքում ընկած են ռազմական ճնշումը, ուժի կիրառման շարունակական սպառնալիքը, Արցախի հայաթափման փաստացի լեգիտիմացումը և Հայաստանի նկատմամբ բաց ու քողարկված շանտաժը, այդ պայմաններում Ադրբեջանի նախագահի նկատմամբ հրապարակային շնորհակալությունը վերածվում է ոչ թե խաղաղասիրության, այլ պարտության քաղաքական արդարացման։
Խաչատուրյանի խոսքում օգտագործվող «քաղաքական կամք» ձևակերպումը փաստացի խեղաթյուրում է իրականությունը։ Քաղաքական կամքը ենթադրում է սուբյեկտություն, ընտրության հնարավորություն և հավասար պայմաններ։ Մինչդեռ հայ–ադրբեջանական գործընթացում Հայաստանը գործել է ոչ թե սեփական կամքով, այլ հարկադրանքի պայմաններում։ Ուժի կիրառման սպառնալիքի ներքո պարտադրված զիջումները ներկայացնել որպես երկկողմ խաղաղության կամքի արդյունք նշանակում է վերաձևել քաղաքական իրականությունը՝ մաքրելով ագրեսիայի պատասխանատվությունը և նորմալացնելով պարտված կողմի դիրքը։
Դավոսում հնչած այս ելույթը ակամա հիշեցնում է սովետական անցյալը, երբ միութենական հանրապետությունների ղեկավարները մրցում էին ՍՄԿԿ Գլխավոր քարտուղարին քծնելու մեջ՝ սեփական կախվածությունը ներկայացնելով որպես «եղբայրական միասնություն»։ Այսօր այդ մոդելը վերարտադրվում է նոր ձևով․ նախկին սովետական (ռուսական) պատրոնաժի փոխարեն ձևավորվում է ադրբեջանական գործոնից բխող քաղաքական ենթագիտակցություն, որտեղ Հայաստանի ղեկավարը իրեն չի տեսնում որպես հավասար կողմ, այլ որպես պարտադրված «խաղաղության գործընթացի» ենթակա։
Իհարկե, ներկայիս համատեքստը ավելի շատ կապված է տարածաշրջանային հաշվեկշռի փոփոխության հետ, որտեղ Ադրբեջանը ուժեղացրել է դիրքերը, իսկ Հայաստանը փորձում է ադապտացվել նոր ստատուս-քվոյին:
Խաչատուրյանի խոսքը չի կարելի բացատրել դիվանագիտական անփութությամբ։ Այն ամբողջությամբ տեղավորվում է Նիկոլ Փաշինյանի վարած քաղաքական գծի մեջ, որտեղ պարտությունը ներկայացվում է որպես ռազմավարական ընտրություն, զիջումը՝ որպես իրատեսություն, իսկ դիմադրության բացակայությունը՝ որպես քաղաքական հասունություն։
Դավոսում հնչած շնորհակալությունները պարտության փիլիսոփայության խոսքային դրսևորում են, որը վտանգավոր է ոչ միայն ներկա բանակցային գործընթացի, այլև Հայաստանի պետական ինքնագիտակցության համար։ Երբ պետության ղեկավարը հրապարակային շնորհակալություն է հայտնում այն կողմին, որը խնդիրները լուծում է ուժի լեզվով, դա նշանակում է, որ խնդիրը այլևս բանակցությունների բովանդակությունը չէ, այլ իշխանության պատկերացումն իր դերի, իր պետության սուբյեկտայնության և արժանապատվության մասին։
Բաժանորդագրվեք տելեգրամյան ալիքին👇
https://t.me/SurSurenyants
Բաժանորդագրվեք յութուբյան ալիքին👇
https://youtube.com/@surensurenyants?si=1eOjL5_mIRjPXH-