Category: Vardan Voskanyan

Իրանագիտության դասական դպրոցի ներկայացուցիչների համար Իրան — ԱՄՆ պատերազմը նաև «խոսում է» իրանական տարբեր լեզուներով և բարբառներով՝ խոսում են իրանական տեղանունները, հրթիռների, ԱԹՍ-ների, զորամիավորումների և նույնիսկ նավերի անունները։
Դիցուք՝ այսօր ամերիկյան ռազմանավի կողմից հարձակման ենթարկված իրանական «Թուսքա» բեռնատար նավի անունը գիլաներենով և մազանդարաներենով «լաստենի» ծառի անվանումն է։
Կեչազգիների ընտանիքի այս ծառը, մասնավորապես, բնորոշ է Իրանի հենց մերձկասպյան շրջանների՝ Գիլանի և Մազանդարանի բնաշխարհին։
#դարձիր_իրանագետ
🆔 @vardan_voskania

Օմանի ծոցում ամերիկյան ռազմանավի հարձակումը իրանական բեռնատար «Թուսքա» նավի վրա, Իրանի ԱԳՆ-ի կողմից գնահատվել է՝ որպես հրադադարի բացահայտ խախտում, իսկ իրանական ԶՈւ-երը սպառնացել են իրականացնել պատասխան վրեժխնդրության գործողություն։
Իրավիճակի նման սրումը տեղի է ունենում Իսլամաբադում Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև նախատեսվող բանակցությունների երկրորդ փուլին ընդառաջ, երբ ամերիկյան պատվիրակության ինքնաթիռն արդեն վայրէջք է կատարել Պակիստանի մայրաքաղաքում։
Այսօր առավոտյան Իրանի ԱԳՆ խոսնակ Բաղային հայտարարել էր, որ իր ասուլիսի պահին իրանական կողմը բանակցություններին մասնակցության որոշում դեռևս կայացրել։
Պակիստանյան աղբյուրների պնդմամբ՝ Իսլամաբադի միջնորդական առաքելության հիմնական գործող անձ ֆելդմարշալ Ասիմ Մունիրը իրանական նավի վրա հարձակման դեպքի վերաբերյալ իր երկրի անհանգստությունն է հայտնել ԱՄՆ-ի նախագահ Թրամփն՝ փորձելով առաջ մղել բանակցությունների չտապալման օրակարգը և զուգահեռաբար կրկին խոսել է իրանական կողմի հետ։
Չնայած դրան, իրանական կողմից բանակցություններին մասնակցելու վերաբերյալ որևէ հաստատում առայժմ չկա, թեև Պակիստանում հավանական են համարում վաղվա ընթացքում իրանական պատվիրակության ժամանումը։
Աշխարհում տիրող այսօրվա անկայուն իրավիճակի առանձնահատկությունն այն է, որ այն կարող է փոխվել նույնիսկ րոպեների ընթացքում, և այս օրինաչափությունից զերծ չեն նաև Իրան — ԱՄՆ բարդագույն հարաբերությունները։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskania

Քիչ առաջ Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ռազմածովային ուժերի հասարակայնության հետ կապերի բաժինը տարածել է հայտարարություն, որ Հորմուզի նեղուցն այսօր երեկոյան կրկին փակվել է։
Ըստ այդ հայտարարության՝ ԱՄՆ-ը չի կատարել իր պարտավորությունները, և շարունակել է Իրանի ծովային շրջափակումը, ուստի յուրաքանչյուր նավ, որը Պարսից և Օմանի ծոցերի ջրերում կփորձի մոտենալ նեղուցին կամ անցում կատարել դրանով, կդիտարկվի՝ որպես «թշնամու հետ համագործակցող» և կդառնա իրանական հարվածի թիրախ։
Շաբաթներ առաջ գրել էի, որ Իրանի դեմ այս պատերազմի հիմնական խնդիր է դառնում Հորմուզի նեղուցը, բայց իրանական կողմն ունի լարվածության աստիճանը բարձրացնելու ևս մեկ հնարավորություն՝ Եմենում իր դաշնակից «Անսարալլահի» (հութիներ) միջոցով սահմանափակելու Բաբ էլ-Մանդեբի նեղուցով նավարկությունը։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskania

Այսօր Հուշարձանների պաշտպանության օրն է, և մենք՝ որպես ազգ և պետություն, չկարողացանք պաշտպանել մեր սրբի մասունքների վրա մեր իշխանուհու ջանքով կառուցված և մեր հերոսի խիզախումով ազատագրված մեր այս հոյակերտ սրբատեղի-հուշարձանը՝ այն հանձնելով թշնամուն, և որ ավելի սարսափելի է՝ «արդարացնելով» այդ նողկալի արարքը։
#չՀայաստանը
🆔 @vardan_voskania

Իրանի ԱԳ նախարար Արաղչին «X» սոցիալական ցանցում գրառմամբ հայտարարել է, որ Հորմուզի նեղուցը բացվում է բոլոր առևտրական նավերի համար, սակայն դրանք պետք է նավարկեն բացառապես իրանական Նավահանգիստների և Նավագնացության կազմակերպության նախանշած ուղով։
Իրանն այս քայլին է գնացել միայն այն բանից հետո, երբ հրադադար է հաստատվել Լիբանանում, և նեղուցով նավարկության շարունակականությունը ուղղակիորեն կապել է այդ հրադադարի հետ։
Իրականում այս քայլով պաշտոնական Թեհրանը հստակորեն ցույց է տալիս, որ նախ՝ ամբողջությամբ կառավարում է Հորմուզի նեղուցը, երկրորդը՝ իր դաշնակից լիբանանյան «Հիզբալլահի» շահերի պաշտպանությունը համարում է «կարմիր գիծ», և չի պատրաստվում նրան թողնել միայնակ, և ի վերջո՝ հստակորեն կատարում է իր պարտավորությունները ԱՄՆ-ի հետ հրադադարի համատեքստում, և նեղուցը բացում է, ըստ նախօրոք պայմանավորվածության՝ միայն բոլոր ճակատներում հրադադարի հաստատման դեպքում։
Միևնույն ժամանակ Հորմուզի նեղուցը փակ է մնում բոլոր ոչ իրանական ռազմանավերի համար։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskania

ԱՄՆ-ի նախագահ Թրամփը քիչ առաջ հայտարարեց, որ 10-օրյա հրադադար է լինելու Իսրայելի և Լիբանանի միջև։
Սա իրանական դիվանագիտության հիմնական նախապայմաններից մեկն էր, որը առաջիկայում մտնելու է ուժի մեջ՝ մեծացնելով Իսրայելի վարչապետ Նեթանյահուի ներքաղաքական քննադատության ալիքը։
Սրան զուգահեռ, ակտիվ միջնորդական առաքելություն է իրականացնում Պակիստանը՝ փորձելով մոտեցնել Իրանի և ԱՄՆ-ի դիրքորոշումները, որոնք շատ դեպքերում հակասում են միմյանց։
Միևնույն ժամանակ, վերջին զարգացումները ԱՄՆ-ին և Իսրայելին ցույց տվեցին, որ ակնհայտ է մի բան՝ Իրանի դեմ պատերազմի սպառնալիքը կամ պատերազմն ինքն առնվազն անարդյունավետ, եթե չասենք՝ խիստ ռիսկային միջոց է, ուստի պետք է փնտրել գոնե միջանկյալ դիվանագիտական լուծումներ, իսկ դրանց հասնելն ավելի դժվար է լինելու, քան մինչև 40-օրյա պատերազմը։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanian

Իրանի շուրջ զարգացումներում այսօր, ըստ էության, «լճացած» իրավիճակ է։
Հռետորաբանական մակարդակում տարբեր հայտարարություններ են հնչում թե՛ Թեհրանից, թե՛ Վաշինգտոնից, սակայն արտաքուստ որևէ նոր զարգացում չկա։
Տարբեր տեղեկատվական արտահոսքերից պարզ են դարձել կողմերի միջև Իսլամաբադում անցկացված բանակցությունների որոշ մանրամասներ, ըստ որոնց՝ միջուկային ծրագրի շուրջ անհամաձայնությունը եղել է ժամկետների վերաբերյալ. Իրանը պատրաստ է եղել 5 տարով դադարեցնել ուրանի հարստացումը, մինչդեռ ԱՄՆ -ի առաջարկը եղել է 20 տարի։
Իրանական կողմը չի համաձայնել նաև որևէ երրորդ կողմի փոխանցել արդեն իսկ 60 տոկոսով հարստացված ուրանի իր պաշարը, սակայն համաձայն է եղել նվազեցնել դրա հարստացման աստիճանը, ինչը ընդունելի չի եղել ամերիկյան կողմի համար։
Ամենայն հավանականությամբ, ԱՄՆ-ը նաև առաջարկել է համատեղ կառավարել Հորմուզի նեղուցը, որից հրաժարվել է Իրանը՝ պնդելով, որ այն իրանական շահերի գոտի է։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanian

Ինչպես և ենթադրվում էր, Իրանի՝ ամերիկյան ծովային շրջափակումն այդքան էլ արդյունավետ չէ։
Չնայած ԱՄՆ-ի կողմից պաշտոնական հայտարարությանը, որ 6 նավ չի կարողացել հաղթահարել շրջափակումը, ըստ «BBC»-ի փաստերի ստուգման արդյունքների՝ տարբեր երկրների դրոշներով նավարկող և իրանական նավահանգիստների հետ կապ ունեցող 4 նավ, որոնք նաև ԱՄՆ-ի պատժամիջոցների տակ են, անցել են Հորմուզի նեղուցով։
«Ալ-Ջազիրայի» տվյալներով՝ Չինաստանին պատկանող և ԱՄՆ-ի պատժամիջոցների տակ գտնվող մեկ նավ նույնպես անցել է նեղուցով։
Այս ամենին զուգահեռ, ակտիվացել են Պակիստանի միջնորդությամբ Իրան — ԱՄՆ բանակցությունների նոր փուլի հնարավորության մասին տարբեր հայտարարությունները, բայց որևէ հստակ պայմանավորվածություն այս պահին չկա։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanian

Ըստ միջազգային ԶԼՄ-ների՝ ԱՄՆ-ի նախագահի՝ Հորմուզի նեղուցի շրջափակելու սպառնալիքը կյանքի է կոչվել, և ամերիկյան 15 ռազմանավ անցել են հերթապահության։
Իրանի դեմ այս պատերազմը կողմերի լարվածության սանդղակը բարձրացնելու մասին էր, և, որպես կանոն, այս հարցում Իրանը գրեթե միշտ ավելի հաջողակ է եղել՝ օգտագործելով ասիմետրիկ պատերազմի իր գործիքակազմը։
Իրանցի զինվորական շրջանակներից առայժմ հնչել է երկու ուղերձ. մեկը, որ ԱՄՆ-ի ռազմանավերին հարված կհասցվի, եթե դրանք փորձեն անցնել նեղուցով, և երկրորդը, որ եթե իրանական նավահանգիստների անվտանգությունն ու աշխատանքը խաթարվի, ապա Պարսից և Օմանի ծոցերի բոլոր նավահանգիստները չեն կարող ապահով համարվել։
Ուշագրավ է, որ ըստ «BBC»-ի տարիներ առաջ ԱՄՆ-ի նավատորմը զորավարժության միջոցով խաղարկել է Իրանի ծովային շրջափակման սցենարը, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ դա խիստ ռիսկային է և անարդյունավետ։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanian

Երեկ ԱՄՆ-ի ԶՈւ-երի Կենտրոնական հրամանատարությունը տարածել էր հաղորդագրություն առ այն, որ իրենց երկու ռազմանավերն անցել են Հորմուզի նեղուցով և մտնել «Արաբական ծոց»։
Իրանը պաշտոնապես հայտարարել էր, որ միայն մեկ ամերիկյան ռազմանավ էր փորձել անցնել նեղուցով, որը սակայն ետ էր գնացել ԻՀՊԿ ծովային ուժերի նավի զգուշացումից հետո։
Այսօր իրանական ԶԼՄ-ները կադրեր են տարածել երեկվա այդ միջադեպից, որոնցում երևում է, որ իրանական նավից թիրախավորելու զգուշացումից հետո ամերիկյան ռազմանավը հեռանում է։
Ամերիկյան կողմից «Արաբական ծոց» անվանման օգտագործման կապակցությամբ իրանական աղբյուրներում կատակում են՝ «միգուցե այդ նավն իրոք մտել է ինչ-որ Արաբական ծոց, բայց Պարսից ծոց հաստատ մտնել չի կարողացել»:
Ուշագրավ է, որ մինչ այս ԱՄՆ-ում, որպես կանոն, Պարսից ծոցի կապակցությամբ օգտագործել են միայն «Ծոց» տարբերակը, սակայն երեկվա հաղորդագրության մեջ նշել՝ «Արաբական ծոց»։
#հարափոփոխ_տարածաշրջանը
🆔 @vardan_voskanian